Amsterdams Tropenmuseum in de ban van ‘Het Kwaad’

Het Kwaad – All about Evil; uitbeelding van oude angsten.
Op eigen risico.… Angstaanjagend en intrigerend. Oorsprong van ellende, regelrechte rampspoed en allerhande pech. De expositie in het Tropenmuseum in Amsterdam vertelt het verhaal van de eeuwige worsteling van de mens met het Kwaad. Een verhaal van alle tijden.


Eucalypta en Rangda, Kali en DarthVader. Kom kijken. Het kan geen kwaad. Al is het bezoek natuurlijk geheel op eigen risico… Het Kwaad is een tentoonstelling met bizarre scènes en effecten, met geluiden en filmbeelden maar ook met prachtige voorwerpen, van een bescheiden amulet tot monsterlijke demonenbeelden, van een 18de-eeuws Japans kamerscherm vol hellestraffen tot stichtelijke schoolplaten van de catechisatielessen in Kampen. Het klassieke museale filmzaaltje zal tot Cinema Diabolica worden, een vagevuur waarin Ghanese horrorfilms de bezoekers belagen met een nieuwe uitbeelding van oude angsten. Bij de tentoonstelling hoort ook een afdaling in de mijn naar het rijk van El Tio, heerser van de mijnen, een van de ervaringen die deze expositie tot een spraakmakende gebeurtenis zullen maken.
Het Kwaad – All About Evil presenteert een spectaculaire setting vol duivels en demonen, verleidelijke vrouwen en bijzondere voorwerpen van over de hele wereld. Aldus de reclame die op de website van het Tropenmuseum in Amsterdam voor dit lugubere schouwspel wordt gemaakt.

Vanaf 18 december 2004 tot en met 11 september 2005 kan het publiek genieten van deze exhibitionistische manier waarop het kwaad gepresenteerd wordt.
Het kwaad trekt iedere keer weer mensen aan. Ons fascineert het kwade. De fascinatie voor het kwade scoort nog steeds en past naadloos in de trend van onze tijd. Sinds 11 september weten we dat het ultieme kwaad dichtbij ons staat.
Dat de bezoeker de tentoonstelling verlaat met een verantwoorde verklaring van het kwaad, beter nog een bijbelse verklaring van het kwaad, daarin is door de organisatoren niet voorzien.
De presentatie van al deze demonenfiguren is geen onschuldige bezigheid. De wereld van de demonen bestaat echt en de kans op occulte besmetting is niet uitgesloten.

Verder:

In een tot onderwereld omgebouwde Lichthal laat de tentoonstelling zien hoe mensen van alle tijden en landen, culturen en religies omgaan met het Kwaad. De expositie omvat bijna 500 objecten, daterend van 2500 voor Christus tot de dag van vandaag. Het thema geeft het Tropenmuseum de mogelijkheid om de eigen collectie op ongebruikelijke en eigenzinnige wijze aan het publiek te presenteren. Daarnaast worden vele bruiklenen getoond, variërend van 17e-eeuwse Italiaanse meesters tot de surrealistische kunst van H.R. Giger en kwaadaardige televisiefiguren uit het TV Toys Museum.

De tentoonstelling is opgebouwd rond drie thema’s. ‘De oorsprong van het Kwaad’ toont hoe de mens altijd de behoefte heeft gehad om de aanwezigheid van het Kwaad te verklaren. Hij bedacht machtige epische verhalen over de strijd tussen goden en demonen, maar zocht de oorzaak soms ook in zichzelf, zoals in het Boeddhisme. ‘Het gezicht van het Kwaad’ gaat over de wijze waarop de mens het Kwaad gezichten en gestalten geeft, gezichten waarin de mens de angsten en de bedreigingen van zijn tijd projecteert. Een bonte stoet van heksen, duivels en demonen passeert hier de revue. De onderwereld komt hier ook aan bod: een bron van inspiratie voor Balinese houtsnijders en computergame-ontwerpers.
Over ‘De omgang met het Kwaad’ gaat het derde deel. Doorgaans probeert de mens het Kwaad ver van zich te houden met behulp van amulet, gebed, bezweringsritueel of dans. Tegelijkertijd hebben elementen van het Kwaad ook een verleidende, flirterige kant die vaak in populaire westerse cultuur gebruikt wordt. Deze knipoog naar het Kwaad vinden we bijvoorbeeld in de rock ‘n roll en de gothic-scene.

De tentoonstelling is opmerkelijk genoeg bedoeld voor alle leeftijden. Gezien alle afschrikwekkende demonische figuren die je op de website en de tentoonstelling tegemoet komen, is het verstandig af te vragen of kinderen en psychisch labiele persoonlijkheden hier misschien geen blijvende geestelijke schade van ondervinden. Is de geestelijke volksgezondheid hier in het geding? Misschien kan een Tweede Kamerlid daar eens vragen over stellen.

Trefwoorden: