Vrijmetselaarscongres in Hamburgse St.Michaelis kerk

AMSTERDAM-LIENDEN, Het KNP:
De Evangelisch-Lutherse kerk in Duitsland (EKD) heeft in de afgelopen jaren al heel wat soorten evenementen binnen haar kerkdeuren georganiseerd. Bioscoopdagen, disco’s, modeshows, kunsttentoonstellingen en sinds oktober nu ook het eerste vrijmetselaarscongres. Een unicum in Europa.

Begin oktober werden in de Hamburgse St.Michaelis kerk 1500 vrijmetselaars uit 50 landen ontvangen. Zij mochten met uitdrukkelijke toestemming van de kerk hun bijeenkomst houden waar ook geheime inwijdingsrituelen werden uitgevoerd. De vrijmetselaars kwamen bijeen om het 275-jarige bestaan van de eerste Duitse loge ‘Absalom zu den drei Nesseln’ te vieren. Deze loge was de eerste loge in Hamburg en werd 1737 opgericht.

De eerste vijftien minuten van de happening mocht de pers foto’s maken en dagjesmensen even rondkijken. Daarna gingen de kerkdeuren op slot en waren de vrijmetselaars onder elkaar. Waar zondags op het altaar het avondmaal klaargezet wordt, lagen nu de vrijmetselaarsbijbel, de passer en de winkelhaak en andere vrijmetselaarsregalia. Voor de ingang van de kerk werd er tijdelijk een twee meter hoge bron neergezet.

Olaf Scholz, de Hamburgse burgermeester en Ole von Beust, zijn voorganger, ontvingen direct voorafgaand aan het evenement een delegatie van vrijmetselaars. Daarbij zei von Beust dat ‘de geest van de vrijmetselarij vandaag net zo goed past in de wereld als 275 jaar geleden’.

De woordvoerder van de St.Michaelskerk, Renate Kaufeld, verdedigde haar besluit om de kerk voor die dag te verhuren aan de vrijmetselaars. Zij verwees naar de reeds jarenlange contacten met de Hamburgse vrijmetselaars. Kaufeld: „Men heeft geen aanleiding gezien om de vrijmetselaars te weren. Enerzijds zijn zij geen sekte en anderzijds was een van de bouwers van de St.Michaelis kerk, Ernst Georg Sonnin (1713-1794) zelf een vrijmetselaar.”

Het hoofd van de St.Michaelis kerk, Alexander Röder, hield twee weken na het congres zelf een lezing in een van de Hamburgse loges.

Inmiddels is er veel kritiek gekomen op het besluit van de Evangelisch-Lutherse Kerk. De Rooms-katholieke kerk, de Anglicaanse kerk, orthodoxe protestantse kerken en de evangelische-pinksterbeweging wijzen een lidmaatschap van de vrijmetselarij strikt af. Christelijk geloof dat gebaseerd is op Bijbelse uitgangspunten en vrijmetselarij dat gebaseerd is op humanistische principes en onder andere op de ideeën van de Franse revolutie, zijn niet met elkaar in overeenstemming te brengen. De vrijmetselarij zelf wijst het principe af als zou het christendom de enige ware religie zijn. Toch beschouwt de EKD een dubbel lidmaatschap van zowel kerk als loge mogelijk.

Kritiek was er ook, van de Hamburgse dominee Ulrich Rüss. „Geheime rituelen horen niet thuis in een Godshuis.” Hij bekritiseerde niet alleen het besluit van de kerk, maar ook het feit dat de kerk een dag lang niet toegankelijk was voor het publiek. „Het is niet te begrijpen als je bedenkt dat de Godshuizen hun identiteit ontlenen aan het bestaan van kerkdiensten en momenten van bezinning.” Rüss liet doorschemeren dat de vrijmetselaars voor de bron die voor de ingang stond, geld betaald hebben aan de kerk. Rüss: „Als ook nog de indruk ontstaat dat de kerk ‘te kopen’ is, wordt niet alleen de identiteit van de Godshuizen ter discussie gesteld, maar ook de geloofwaardigheid van de kerk zelf.”

In Duitsland zijn er ongeveer 470 vrijmetselaarsloges met ruim 14.000 leden. Wereldwijd zijn er bijna vijf miljoen vrijmetselaars. Het ledenaantal in de westerse wereld daalt snel als gevolg van de vergrijzing. Van de ooit 80.000 leden in 1930, zijn er nog maar 14.000 over.

Bekende vrijmetselaars waren onder andere Mozart, Goethe, Lessing, Schiller, Voltaire, Mark Twain, George Washington, Henry Ford, Louis Armstrong, John Wayne, Charlie Chaplin en vele anderen.

Trefwoorden: