Ziekelijke fascinatie voor de dood

“Drie maanden lang gaat het in het Rijksmuseum over de enige zekerheid in het leven: de Dood. Over de omgang met de Dood, de kunst van de Dood en over -zou het er zijn? – het leven erna. Dertien vijdagavonden zijn er levendige evenementen: lezingen, films, concerten en gedichten. (—) Het leven is kort en vergankelijk, wisten ze in vroeger eeuwen. Dus kom, zolang het nog kan, naar het Rijksmuseum”.

Met deze tekst van het Rijksmuseum werd het publiek gelokt om tot 31 maart evenementen te bezoeken, alles in het kader van de dood.

Elke dag is er een tour langs 17e eeuwse Meesterwerken waar ‘sporen van de dood’ aanwezig zijn. “Pest, pokken, scheurbuik, kindersterfte en oorlogen waren dichtbij”. Met een iPod of een mp3-speler kan je de tour ook volgen.
In de avonduren is er een ‘levendig programma dat in het teken staat van de Dood’.
Het informatiefoldertje van het Rijksmuseum laat het schilderij zien van Jan de Baen, de twee opengesneden en onderste boven gehangen lijken van de gebroeders De Wit.
Verder zijn er nog themarondleidingen over de Dood waarin de rondleiders van het museum vertellen over “legendarische eindes, oorlogen en de angst voor het Laatste Oordeel en de hel”.
In het filmmuseum is er elke vrijdagavond “een film die daait om de grote vraag: als je zou sterven en je mocht  één herinnering meenemen in de dood, welke zou dat zijn?” Tevens wordt de documentaire over de Dodencultus bij de Sadang Toradja’s van Midden Celebes vertoond.
Een andere collectie gaat over rouwkleding en rouwrituelen. Een heuse patholoog-anatoom vertelt over de “anatomie in Amsterdam door de eeuwen heen, anatomische lessen in de Gouden Eeuw en de belangrijkste ontdekkingen in de 20e eeuw”
In de acht zalen hangen schilderijen ook weer in het kader van de dood. In zaal 1 hangt een schilderij “waar de lijken letterlijk door de lucht vliegen”. Verder gaat het over zeeslagen, doodssymboliek, kerkvloeren met grafstenen etc.

Terecht dat tegen deze sinistere bedoening protest ontstond. Politica Yvette Lont van de ChristenUnie vindt het belachelijk dat dit evenement georganiseerd wordt door het Rijksmuseum. Zelfs het ophangen van posters in Amsterdam met een schedel en twee gekruiste botten en de tekst “De dood dat moet je meemaken’ vindt zij ‘onverantwoordelijk”.
“De posters rieken naar zelfmoord en euthanasie. De ChristenUnie gaat een brief schrijven hierover naar de wethouder van Cultuur”.
Inmiddels heeft een anonieme groep verwijderaars de posters uit de Amsterdamse Bijlmer weggehaald. “Deze posters gaan veel te ver. Ze zijn satanisch en zouden kunnen aanzetten tot zelfmoord. Wij staan vanuit het christelijk geloof voor het leven, en vinden deze posters erg ongepast”, aldus een van hen in het Amsterdams Stadsblad. Omdat op de posters geen afzender stond, dacht een aantal mensen dat het een campagne was van een of andere satanische organisatie.

Museumdirecteur de Munnick is uiteraard niet blij met de ophef. Volgens hem heeft het allemaal niets met satanisme te maken. “De mensen kunnen het natuurlijk luguber vinden, maar wij vinden het zeker niet luguber”. (Deze uitspraak is overigens kenmerkend voor de postmoderne tijdgeest. Niet de vraag of iets objectief luguber is, is maatgevend, maar wat de particuliere opvatting van een individu op een bepaald moment is, is richtinggevend).
Het bedrijf Bizon dat de posters heeft opgehangen is woedend. “Lekkere christelijke actie zeg, onze broodwinning slopen”.
De verwijderaar: “Wij vonden de posters zo erg dat we er een strafbaar feit voor over hadden om ze weg te halen uit onze buurt”. De Munnick: “Ik zou zeggen: kom kijken, en vorm je mening”.

“Heden ik, morgen Gij!” is het opschrift van het informatie-foldertje. Het herinnert aan een oude uitspraak van een Romeinse schrijver in de nadagen van het Romeinse Rijk.
Fascinatie voor de dood duidt in sterke mate op een cultuur in verval, op culturele ontbinding, een decadente levenswijze en geestelijke ontreddering. Wat dat betreft is er ook hier weer niets nieuws onder zon.

Trefwoorden: