De meeste supermarkten bieden hun klanten persoonlijke bonuskaarten aan waarmee men van extra kortingen kan profiteren.‭ ‬Dat is een gemakkelijke en efficiënte formule,‭ ‬maar ook een die ernstige vragen oproept over de privacy van de klant.

De helft van alle Amerikaanse warenhuizen heeft een of ander bonuskaartensysteem.‭ ‬Zo’n bonuskaart schept een symbolische,‭ ‬persoonlijke band tussen de supermarkt en de consument,‭ ‬zo blijkt uit onderzoek door de supermarktketens.‭ ‬De aanschaf van een bonuskaart is een fluitje van een cent:‭ ‬je vult een formulier met je persoonlijke gegevens in en je kan meteen op koopjesjacht.‭ ‬Of toch niet‭? ‬Overigens kun je ook anoniem een bonuskaart aanvragen,‭ ‬maar veel mensen zijn hiervan niet op de hoogte of vinden hun eigen privacy minder belangrijk.

Het blijkt dat supermarkten persoonlijke gegevens gebruiken voor commerciële doeleinden en dat ze die informatie ongevraagd doorspelen aan andere bedrijven.

De bonuskaart geeft namelijk een uiterst gedetailleerd beeld van alle aankopen door de klant.‭ ‬Zo kunnen heel gericht persoonlijke klantprofielen gemaakt worden.‭ “‬Als een supermarkt merkt dat een klant bijvoorbeeld steevast luiers en babyvoeding koopt,‭ ‬dan zal men die klant specifieke reclame over baby-artikelen toesturen‭”‬.‭

Maar het gaat veel verder:‭ ‬Zo zocht kort na de aanslagen van‭ ‬11‭ ‬september 2001 de FBI via de bonuskaartendatabase van supermarkten naar klanten wiens eetgewoonten enige etnische voorkeuren verraadden‭ (‬b.v.‭ ‬geen varkensvlees‭)‬.

De politiediensten kunnen nu mensen opsporen op basis van hun koopgedrag in de supermarkt.‭ ‬Zelfs als een supermarkt zich aan de privacyrichtlijnen houdt,‭ ‬kan zij nog verplicht gesteld worden dit soort informatie te geven aan de politie.‭

Een ander voorbeeld:‭ ‬een rechter kan de info van een bonuskaart gebruiken bijvoorbeeld in een echtscheidingsstrijd,‭ ‬waarin‭ ‘‬een partner extra alimentatie kan eisen omdat de ex-echtgenoot net die week een partij dure wijn heeft aangekocht in de supermarkt om de hoek en er dus wel warmpjes bij moet zitten‭’ ‬En ook in een rechtszaak over uitkeringsfraude dook de AH-Bonuskaart van een verdachte op.‭ ‬Uit het koopgedrag van de verdachte kon worden afgeleid dat ze meer geld te besteden had dan alleen haar uitkering.‭

Maar ook verzekeringsmaatschappijen zijn geïnteresseerd.‭ ‬Iemand die van de dokter het uitdrukkelijke advies krijgt om niet langer alcohol te gebruiken, kan via het bonus-kaartsysteem nagetrokken worden of hij of zij zich aan de richtlijnen houdt, en kan de maatschappij de polis opzeggen als ze hun cliënt regelmatig met een fles drank langs de kassa zien passeren.

Technisch kan het allemaal,‭ ‬geen enkel probleem.‭ ‬Alleen de privacywet moet wat bijgerekt worden.

De bonuskaarten zijn in de visie van Katherine Albrecht‭ ‘‬een eerste stap in de nietsontziende roofzucht van de supermarkten op zoek naar de meest voordelige prijsstrategie.

Albrecht is oprichtster van het Amerikaanse Consumers Against Supermarket Privacy Invasion and Numbering‭ (‬CASPIAN‭)‬,‭ ‬een vereniging die in geheel Amerika protestacties op touw zet tegen het bonuskaartensysteem en de aantasting van de privacy van de consument.

Op dit moment zijn er enkel de dubbele prijzen:‭ ‬een aparte prijs voor wie een bonuskaart heeft en een aparte pijs voor wie er geen bezit.‭ ‬Sommige supermarkten zijn al echter overgegaan naar wat ze klantspecifieke prijsstelling noemen.‭ ‬Consumenten gaan prijzen betalen die de supermarkt persoonlijk voor de desbetreffende consument bedacht hebben.‭

Zodra je een winkel binnen wandelt,‭ ‬zullen ze de RFID chip in je bonuskaart lezen terwijl die nog in je portefeuille zit.‭ ‬Er zitten namelijk sensoren in de vloer die je bij binnenkomst registreren en je ook in de winkelpaden volgen,‭ ‬zodat ze niet alleen weten wie je bent,‭ ‬maar ook wat voor soort klant je bent.‭ ‬Hoe vaak je een gangpad bewandeld en bij welk schap je langer of korter blijft staan.‭ ‬Dit systeem werd begin‭ ‬2002‭ ‬ingevoerd in een supermarktketen in Amerika.

Ze weten bijvoorbeeld dat jij enkel eenmaal om de zes weken een pot pindakaas koopt,‭ ‬maar wat als ze je pindakaas aanbieden voor‭ ‬1,89‭ ‬dollar‭? ‬Zodra je de gang bereikt met pindakaas zal je bonuskaart melden dat vandaag die pindakaas die dag te koop is voor‭ ‬1,89‭ ‬dollar,‭ ‬maar die melding is alleen voor jou.‭ ‬De prijs voor die pot pindakaas is allang gestegen.‭ ‬En het is best mogelijk dat niemand anders die dag die prijs krijgt aangeboden.‭ ‬Als je besluit om de pindakaas te kopen,‭ ‬dan is dat de laagste prijs die je ooit zal krijgen,‭ ‬want zij weten dat jij die prijs wil betalen.‭ ‬Je zal nooit meer een lagere prijs krijgen dan je eerste aankoop.

Zo zijn er vele mogelijkheden met deze bonuskaarten.‭ ‬Als je een tijdschrift of boek koopt in de supermarkt zal de bonuskaart melden,‭ ‬of je nu wel of niet door de gang met zoutjes loopt,‭ ‬dat de chips e.d.‭ ‬en de frisdrank vandaag voor een lage prijs te krijgen zijn.‭ ‬Mensen die tijdschriften en boeken lezen,‭ ‬pikken gauw een borrelnootje mee,‭ ‬zo leert onderzoek.‭ ‬En daar krijg je weer dorst van.‭

Albrecht en haar organisatie stellen kritische vragen‭ ‘‬bij een wereldorde die louter uit is op commerciële efficiëntie en waarin zaken zoals privacy of menselijke waardigheid een te verwaarlozen tweederangsrol krijgen toebedeeld‭’

De Amerikaanse columnist John Sullivan stelde al in‭ ‬2000:‭ “‬In feite zitten supermarkten vandaag de dag nog enkel toevallig in de voedselindustrie.‭ ‬Wat ze werkelijk verkopen zijn consumentengegevens.‭ ‬Mij,‭ ‬in andere woorden,‭ ‬jou en alle anderen‭”‬.

Tip:‭ ‬ruil zoveel mogelijk je bonuskaart met zoveel mogelijk andere mensen zodat het hele koopprofiel in de war loopt.‭ ‬Dit is de absolute nachtmerrie van elke verkoper.

Bron:‭ ‬De financieel-economische tijd.