De gerenommeerde Opus Dei onderzoeker Peter Hertel verdenkt in zijn nieuwe boek het rooms-katholieke genootschap ervan een sluipende machtsovername in Duitsland na te streven.
Na de heiligverklaring van de Opus Dei oprichter, de Spaanse priester Josemaria Escriva de Balaguer, twee jaar geleden, heeft Opus Dei zijn macht in staat en kerk danig uitgebreid. Aanleiding vormt de verhuizing van de Duitse regering naar de hoofdstad Berlijn. Van daaruit breidt deze roomse frontorganisatie zijn macht en invloed verder uit.


Maar ook in Oost-Europa, met name in de Baltische landen is Opus Dei bezig met een opmars. En niet alleen daar, maar opmerkelijk genoeg ook in Kazachstan en sinds 1997 in China.
Sinds de instelling van de persoonlijke prelatuur in 1982, toen Opus Dei direct onder bevel van de paus kwam te staan, richt zij zich op staten die nauwelijks een roomse bevolking hebben: de Scandinavische landen en Taiwan.

Opus Dei is een conservatieve roomse organisatie met de karaktertrekken van een sekte. Hun bijnaam is ‘de stoottroepen van de paus’. Josemaria noemde zijn creatie ‘een militair corps’ en zijn leden ‘de soldaten van Christus’. Doel van de oprichter was om de roomse kerk, die hij vergeleek met ‘een stinkend lijk’ te redden.
De huidige baas van Opus Dei, Javier Echevarria Rodriguez riep ‘de gevechtseenheid met de strengste discipline’ op ‘een nieuwe Maginotlinie’ op te richten tegen ‘de hedonistische consumptiementaliteit, de seksualisering en het algehele zedenverval’.

Wereldwijd is het genootschap in 87 landen actief en telt ongeveer 75.000 leden. Ongeveer de helft daarvan woont in voornamelijk Spanje en Italië. De rest grotendeels in Mexico, Portugal en Brazilië. Dit zijn schattingen, want Opus Dei doet zelf heel geheimzinnig over ledenaantal en activiteiten.

Er bestaat volgens Hertel geen andere roomse organisatie dan Opus Dei waar het aantal leden dat bisschop is, zo hoog is. Zij is wereldwijd niet alleen in ledenaantal gegroeid, maar heeft de afgelopen tien jaar belangrijke functies binnen het Vaticaan weten in te nemen. Functies waar zelden of nooit Opus Dei leden benoemd werden. Van het pauselijke Staats-secretariaat tot aan talloze Congregaties en Pauselijke Raden binnen het Vaticaan.
Het ‘gezicht’ van het Vaticaan, de persvoorlichter Joaquin Nvarro-Valls, directeur van de persafdeling van de Heilige Stoel, is al jarenlang Opus Dei lid.
Roomse scholen en universiteiten, culturele centra en wetenschappelijke instituten die geld krijgen van het Vaticaan, worden in toenemende mate door Opus Dei leden gerund. Ook bij grote VN-conferenties probeert Opus Dei een voet tussen de deur te krijgen.

De heiligverklaring van Josemaria was voor Opus Dei aanleiding om wereldwijd een campagne op te zetten om het genootschap te promoten. Die campagne heeft geen windeieren gelegd.
Dat er op het proces van de heiligverklaring nogal wat kritiek geuit werd, wordt duidelijk als Hertel de methoden beschrijft van degenen die deze heiligverklaring er door hebben gedrukt.

Over de werkwijze en de interne structuur van Opus Dei is al veel geschreven en Peter Hertel voegt daar in zijn nieuwe boek weinig aan toe. Dat Opus Dei strikt hiërarchisch is georganiseerd en mannen en vrouwen intern strikt van elkaar gescheiden worden gehouden, is algemeen bekend. De helft van alle leden is ongetrouwd. En dat je niet altijd de boeken mag lezen die je graag wilt lezen, komt omdat Opus Dei intern een soort index hanteert.

Opus Dei gebruikt ook een intern geheim handboek, gepubliceerd in 1990 en geschreven in het Latijn, waar onder andere talloze gedragsregels zijn geformuleerd. Op veertienjarige leeftijd kunnen jongens al een verzoek tot opname in Opus Dei insturen. Ze zijn dan nog geen lid, maar kunnen wel al vast bij een Opus Dei priester biechten.
Beschuldigingen van het toepassen van censuur, repressieve dwang en indoctrinatie worden door Opus Dei ontkend: “leden treden immers toch vrijwillig toe?”
Achteraf blijkt dat Opus Dei in Duitsland 600 leden telt. Toch niet echt het aantal dat nodig is om de macht te grijpen. Twintig jaar geleden telde Opus Dei in Duitsland het dubbele aantal. Maar dat deze ultraconservatieve organisatie in Duitsland een van de vele tentakels van een wereldwijd geestelijk imperium is, moge duidelijk zijn.

Van protestantisme en bevrijdingings theologie moet men niets hebben, oecumene komt in publicaties van Opus Dei niet voor en leden mogen niet bij oecumenische diensten aanwezig zijn. Het woord ‘compromis’ is voor de leden ‘een smerig woord’.

Geld is een hoofdstuk apart. Als spin in het Duitse Opus Dei web fungeert de Rhein-Donau Stiftung. Hertel besteedt er een hoofdstuk aan. Geld komt onder andere van sympathisanten, leden, stichtingen, de industrie, de erfadel en aristocratie, uit rentes, overdracht van vastgoed en uit nalatenschappen. Ook staten en supranationale organisaties zoals de Europese Unie, de Europese Commissie (die een Opus Dei lid rijk is) en de Unesco subsidiëren deze roomse club.
Opus Dei maakt gebruik van seculiere organisaties, die soms via allerlei slinkse wegen de werkelijke herkomst van het geld moeten verdoezelen, al dan niet via buitenlandse vestigingen en met behulp van juridische manipulaties. Op de achtergrond speelt de Vaticaanse bank IOR een ongrijpbare rol.

Het boek van Hertel bevat een lijst van diverse landen waar Opus Dei actief is, compleet met de namen van de stichtingen, kerkelijke instellingen en andere organisaties die Opus Dei direct of indirect controleert of in bezit heeft.
Veel priesters en kardinalen zijn er lid van. Vaak omdat een lidmaatschap een carrière binnen de geestelijke hiërarchie vergemakkelijkt. De paus heeft er immers alles aan gedaan Opus Dei op alle fronten te versterken.
Een aantal Opus Dei leden in Duitsland is ook lid van de Soevereine Militaire Orde van Malta en van de Orde van het Heilige Graf van Jeruzalem, twee andere ‘stoottroepen van de paus’.
Opus Dei leden in Amerika werken nauw samen met de Knights of Columbus, de grootste roomse broederschap op het Amerikaanse continent.

In Frankrijk bij voorbeeld is Louis Schweitzer, de president van Renault, lid van Opus Dei. Opus Dei heeft zijn aanhangers tot in het bedrijfsleven en de bankwereld geïnfiltreerd. Met het Belgische en Spaanse koningshuis onderhoudt zij nauwe contacten. Ook het niet-katholieke Britse koningshuis onderhoudt goede contacten met Opus Dei in Engeland.
Nederland telt ongeveer 200 leden en die zijn voornamelijk actief in Amsterdam, Hengelo, Maastricht, Moergestel en Tilburg. In Amsterdam runt Opus Dei een Internationaal Studiecentrum voor de Vrouw en de Club De Stade.

Peter Hertel: Schleichende Übernahme – Josemaria Escriva, sein Opus Dei und die Macht im Vatikan, Publik-Forum Verlagsgesellschaft mbH, Oberursel, 2003, 189 pag.