Achter gesloten deuren onderhandelen de Europese Unie, de Verenigde Staten en Japan over een nieuw handhavingsverdrag voor auteursrecht, merkenrecht en andere exclusieve rechten, een Anti-Counterfeiting Trade Agreement (ACTA).
Uit een gelekt discussiestuk blijkt dat één van de doelstellingen is het internet aan banden te leggen, onder andere door ook het niet-commercieel delen van bestanden strafbaar te stellen. Afronding van het ACTA-verdrag is volgens Intellectual Property Watch officieel voorzien voor het einde van het jaar. De onderhandelende partijen zijn van plan de ACTA tekst pas bekend te maken als er overeenstemming over is.


Internetproviders zullen tot medewerking worden aangezet door ze in dat geval  van aansprakelijkheid te vrijwaren. Het ACTA-discussiestuk spreekt ook van mogelijkheden om informatie te vergaren. Het is bekend dat de muziek- en filmindustrie aast op de gegevens die vastgelegd worden onder de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens.

Nu weigert de Raad van Ministers van de Europese Unie om deze geheime documenten vrij te geven i.v.m. het Anti-Namaak Handelsverdrag (Anti-Counterfeiting Trade Agreement, oftewel ACTA). De Stichting voor een Vrije Informatie-Infrastructuur (FFII) had deze documenten opgevraagd om publiek en parlementair toezicht mogelijk te maken. Na de weigering van de Raad heeft de FFII een confirmatief verzoek ingediend om de Raad haar standpunt te laten herzien, zoals voorzien in Artikel 7(2) van de verordening gaande over publieke toegang tot dergelijke documenten.

De geheimhouding van de ACTA-onderhandelingen zorgt voor groeiende bezorgdheid dat het verdrag patenttrollen de mogelijkheid zal bieden om bedrijven af te persen, toegang tot goedkope generische medicijnen zal ondermijnen en zal leiden tot het controleren en afluisteren van ieders
internetcommunicatie en dat het elektronisch delen van bestanden via “peer-to-peer” netwerken zal criminaliseren.

De EU Raad weigert de geheime documenten vrij te geven met als redenen dat het publiek maken van deze informatie de goede voortgang van de onderhandelingen zou kunnen ondermijnen, dat het de positie van de Europese Unie in de onderhandelingen zou verzwakken en dat het de verhoudingen met andere betrokken partijen zou kunnen schaden.

De FFII bevestigt haar initiële positie dat het wetgevend proces in de EU open moet zijn. Indien het verdrag pas publiek wordt gemaakt wanneer alle betrokken partijen reeds een akkoord hebben bereikt, zal geen enkel van de EU’s nationale parlementen noch het Europees Parlement de kans hebben gehad om de inhoud aan een grondig onderzoek te onderwerpen. Om dit te voorkomen, zou het kunnen nodig zijn om de transparantie-aspecten van de ACTA-onderhandelingsvoorwaarden te herzien.

De FFII stelt zich in haar confirmatief verzoek ernstige vragen omtrent de geheimhouding van de ACTA-onderhandelingen: “Het argument dat publieke openbaarheid wat betreft ‘handelsverdragen’ genegeerd kan worden wanneer dit de EU’s onderhandelingspositie zou verzwakken, is uitermate pijnlijk. “Op welk punt juist worden onderhandelingen over handelsverdragen belangrijker dan een democratisch wetgevingsproces? Bij 200 miljoen euro? Bij 500 miljoen euro? Bij 1 miljard euro? Wat is de prijs van onze democratie?”

De Canadese regering gaf eerder al enkele documenten vrij onder de Access to Information Act, die nieuwe inzichten verschaften in de geheime aard van de onderhandelingen.
Indien de EU Raad een tweede maal weigert om de geheime documenten vrij te geven, dan kan de FFII naar het Europees Hof van Justitie stappen. Een vorige zaak over de openbaarheid van het EU-wetgevingsproces duurde 6 jaar. Tegen die tijd kan het ACTA reeds lang van kracht zijn.

Ante Wessels, FFII-analist, zegt: “We hebben niet zoveel tijd. De enige oplossing die wij zien, is dat de Europese parlementen de Raad verplichten om de documenten te publiceren door Parlementaire voorbehouden voor nader onderzoek te maken”.
Parlementen en het publiek zijn onwetend over de inhoud van ACTA. Belanghebbenden, deskundigen en maatschappelijke organisaties kunnen de teksten niet bestuderen. Zowel het Europees Parlement als de lidstaten van de EU hebben veto’s op onderdelen van ACTA. FFII-analist Ante Wessels zegt: “Parlementen kunnen zich niet goed informeren en daarom hun macht niet goed uitoefenenen.”

De Europese Commissie noemt ACTA op haar website baanbrekend. De Juridische Commissie van de Amerikaanse Senaat heeft haar bezorgdheid uitgesproken dat ACTA zo gedetailleerd zal zijn dat het Congress in de toekomst geen constructieve beleidsveranderingen meer kan maken. In september hebben meer dan 100 maatschappelijke organisaties een oproep gedaan aan de bij de ACTA-onderhandelingen betrokken functionarissen om de tekst onmiddellijk te publiceren.

Ante Wessels: “Ten tijde van de richtlijn Computer Geïmplementeerde Uitvindingen konden we mensen er uiteindelijk van overtuigen dat het om softwareoctrooien ging. Deze keer houden de Commissie en Raad alle teksten geheim. We menen dat er in de EU geen ruimte is voor stealth wetgeving.”
De FFII vindt steun in een recente uitspraak van het Europees Hof van Justitie. In de Turco-zaak benadrukt het Hof het belang van toegang tot voorbereidende wetgevingsteksten: “In dit opzicht draagt openbaarheid bij aan het versterken van de democratie door burgers toe te staan alle informatie te onderzoeken die ten grondslag ligt aan wetgeving. De mogelijkheid voor burgers om de overwegingen te leren kennen die de fundering vormen van wetgeving is een vereiste voor de doeltreffende uitoefening van hun democratische rechten.”
De documenten die de FFII wil zien zijn:
1.        Recommendation from the Commission to the Council to authorise the Commission to open negotiations of a plurilateral anti-counterfeiting trade agreement (26-03-2008 7759/08)
2.        Recommendation from the Commission to the Council to authorise the Commission to open negotiations of a plurilateral anti-counterfeiting trade agreement (20-06-2008 7095/08)
3.        Recommendation from the Commission to the Council to authorise the Commission to open negotiations of a plurilateral anti-counterfeiting trade agreement (24-07-2008 15486/07)
4.        Recommendation from the Commission to the Council to authorise the Commission to open negotiations of a plurilateral anti-counterfeiting trade agreement (24-07-2008 12875/08)
5.        Anti-Counterfeiting Trade Agreement – Draft EU reaction to Japan/U.S. Joint Proposal on Civil Enforcement (10-09-2008 15486/07 REV1)
6.        Recommendation from the Commission to the Council to authorise the Commission to open negotiations of a plurilateral anti-counterfeiting trade agreement (10-09-2008 7095/08 REV1)
7.        Recommendation from the Commission to the Council to authorise the Commission to open negotiations of a plurilateral anti-counterfeiting trade agreement (11-09-2008 13448/08)
8.        Anti-Counterfeiting Trade Agreement – Revised draft EU reaction to Japan/U.S. Joint Proposal on Civil Enforcement (24-09-2008 13382/08)
9.        Plurilateral Anti-Counterfeiting Trade Agreement (ACTA) – Civil law measures (23-09-2008 13637/08)
10.        Plurilateral Anti-counterfeiting Trade Agreement (ACTA) 3rd negotiating session 8-10 October 2008, Tokyo, Japan Chapter 2 :Draft Criminal provisions Japan-USA Joint proposal, dated 12 September 2008 (29-09-2008 13750/08)
11.        Anti-Counterfeiting trade Agreement (ACTA) – Compilation of all comments provided by ACTA partners on the civil enforcement chapter (02-10-2008 13949/08)
12.        Plurilateral Anti-Counterfeiting Trade Agreement (ACTA) 3rd negotiating session, 8-10 October 2008, Tokyo – Civil law measures (08-10-2008)
Ante Wessels: “Het wachten is op het lekken van de ontwerptekst. Maar de heftigheid die uit het ACTA-discussiestuk spreekt doet een coup tegen het internet en de privacy vermoeden.”
Internet heeft het bedrijfsleven de afgelopen vijftien jaar geweldige nieuwe kansen gegeven. Anderzijds zijn er voor de verspreiding van informatie en amusement geen conventionele distributeurs meer nodig in het internet-tijdperk. Ook hier zagen creatieve ondernemers nieuwe kansen. Er zijn echter ook ondernemers die – met de wet in de hand – de klok stil proberen te zetten en zelfs proberen om de klok terug te draaien. Zij stellen draconische straffen voor om de geest weer in de fles te krijgen.
Ante Wessels voegt toe: “Wie begrijpt wat innovatie is, begrijpt dat dit een verkeerde aanpak is, die zich bovendien nauwelijks laat verenigen met grondrechten zoals het recht op privacy. Iedereen en alles moet wijken voor de belangen van “Hollywood”, en dan vooral van de grote maatschappijen, want de individuele artiesten hebben vaak maar weinig aan zulke acties, als ze er niet al nadeel van hebben.”

Europarlementariërs waren tot voor kort niet op de hoogte. De Europese Commissie en Raad lijken niet van plan het Parlement om toestemming te vragen. Eerder stelde de Commissie een eigen richtlijn voor, IPRED2. Dit heftig bekritiseerde voorstel is in eerste aanleg door het Parlement behandeld. Achter gesloten deuren lijkt de Europese Commissie met het ACTA-verdrag nog veel verder te willen gaan, zonder invloed van het Parlement. Volgens haar eigen website wil de Commissie een “path breaking” verdrag afsluiten en werkt zij om die reden buiten de bestaande structuren om.

Beide Kamers van het Nederlandse parlement hebben zich unaniem tegen het IPRED 2 voorstel van de Commissie uitgesproken, de voorgestelde strafmaatregelen zouden niet noodzakelijk zijn. De kritische Nederlandse houding is overgenomen door andere lidstaten. Om deze reden is de Commissie een onderzoek naar de noodzaak van strafrechtelijke maatregelen begonnen. Maar de Commissie wacht de uitkomst van dit onderzoek niet af en tracht, door middel van dit ACTA-verdrag, het vereiste dat strafmaatregelen “essentieel” moeten zijn, te ontduiken.

De Commissie lijkt zich ook niet veel van het oprichtingsverdrag van de Gemeenschap aan te trekken. De EU heeft slechts de bevoegdheid om commerciële aspecten van “intellectuele eigendomsrechten” in verdragen te regelen (Oprichtingsverdrag art 133.5). Uit het ACTA-discussiestuk blijkt het voornemen de definitie van “commercieel” op te rekken en tevens om ook
niet-commerciële inbreuken strafbaar te stellen.
Het is nog onduidelijk of ook octrooien onder het ACTA-verdrag zullen vallen. Eerder protesteerde het Europese bedrijfsleven vrijwel unaniem tegen strafbaarstelling van octrooi-inbreuk. De EU heeft niet eens de bevoegdheid octrooi-inbreuk strafbaar te stellen. De Commissie wil de uitspraak van het Europees Hof van Justitie op dit punt echter niet accepteren.

De Stichting voor een Vrije Informatie-infrastructuur (Foundation for a Free Information Infrastructure) is een non-profit organisatie die gevestigd is in München en zich bezig houdt met bewustmaking rond gegevensverwerking. Zij wil onder andere grenzen die concurrentie binnen de informatietechnolgie tegenhouden afbouwen. In 2005 was de FFII medeverantwoordelijk voor het verwerpen van een Europees directief omtrent de inperking van software patenten.
FFII ondersteunt de ontwikkeling van openbare informatiegoederen gebaseerd op auteursrecht, vrije concurrentie en open standaarden. Meer dan 500 leden, 1200 bedrijven en 75.000 sympathisanten hebben FFII de toestemming gegeven hen te vertegenwoordigen in het publieke debat over exclusieve rechten (intellectuele eigendom) op het gebied van software.

Bron: website van FFII. (gedeeltes overgenomen)