Stella Rimington, het voormalig hoofd van de Britse geheime dienst MI5, heeft onlangs in de Spaanse krant La Vanguardia ervoor gewaarschuwd “dat de angst voor het terrorisme door de regering wordt misbruikt om burgerlijke vrijheden te ondermijnen en dat daardoor het risico bestaat dat er een politiestaat wordt gecreëerd.”

Zij beschuldigde daarbij ook een aantal Britse ministers ervan in de persoonlijke levenssfeer van de burger binnen te dringen. Door deze praktijken worden terroristen juist in de kaart gespeeld.

“Sinds ik gepensioneerd ben, geef ik meer om vrijheid als het gaat om bepaalde besluiten van de regering, in het bijzonder pogingen om wetten af te kondigen die ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer van de burger. Het zou beter zijn dat de regering erkent dat er risico’s zijn, dan dat ze de mensen angst aanjaagt met het doel wetten uit te vaardigen die burgelijke vrijheden inperken, hetgeen een van de doelen van het terrorisme is: dat we in angst moeten leven in een politiestaat.”

Rimington: “De Verenigde Staten is te ver gegaan met Guantánamo en de martelingen. De MI5 doet dit niet. Bovendien heeft ze hiermee het tegenovergestelde effect bereikt: er komen steeds meer zelfmoordterroristen die een rechtvaardiging voor hun daden vinden”. “Natuurlijk, de Britse geheime diensten zijn geen engeltjes, maar ze doden geen mensen.”

Stella Rimington (72) was in 1992 de eerste vrouw ooit die directeur werd van een Britse geheime dienst. Zij vervulde deze functie tot 1996.

Sinds haar pensioen is haar visie aanmerkelijk veranderd en heeft zij grondige kritiek op bepaalde maatregelen van de regering als het gaat om terrorismebestrijding en staatsveiligheid in het bijzonder, met name als het gaat om de privacy van de burger.

In 2005 zei ze dat de plannen van de regering om nieuwe identiteitskaarten in te voeren “volstrekt nutteloos” zijn en de invoering daarvan “zou daarmee geen enkele veiligheid toevoegen.”

Vorig jaar bekritiseerde ze regeringspogingen om de maximale hechtenistermijn voor mensen die verdacht worden van terrorisme te verlengen tot 42 dagen, als excessief. Kort daarna werd het plan overigens verworpen.

Onlangs uitte zij haar grote ongenoegen over plannen van het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken om politie, inlichtingen -en veiligheidsdiensten nog meer bevoegdheden te geven met het doel om iedere email, elk telefoongesprek en elke beweging op het internet, in databases vast te leggen.

Ondanks alle overdaad aan veiligheidsmaatregelen zijn de bevoegde diensten niet in staat het publiek honderd procent veiligheid te bieden. Maar de veiligheidsdiensten denken van wel, en willen meer bevoegdheden. Inmiddels is aangetoond dat locale autoriteiten bepaalde anti-terrorisme wetten gebruiken om burgers op te sporen die hun vuilnis op straat achterlaten of eigenaars van huisdieren na te gaan wiens hond de straat bevuilt.

Engeland is inmiddels het land dat kan bogen op een absoluut record: het aantal bewakingscamera’s en videocontrole appartuur in de openbare ruimte is het hoogste ter wereld.

Maar er komt steeds meer kritiek op alle overheidsbemoeienissen.

David Davis, lid van het Britse Lagerhuis en ‘schaduw’ minister van Binnenlandse Zaken, zei: “Zoals zovelen die zich met de strijd tegen het terrorisme hebben beziggehouden, geeft ook Stella Rimington veel om onze burgerrechten. Zij verheft met recht haar stem tegen een regering wiens voornaamste belang is om de dreiging van het terrorisme als instrument van angst in te zetten tegen burgers alsmede burgerlijke vrijheden te ondergraven in plaats van ze te verdedigen”.

Een kort geleden uitgebracht rapport van de Internationale Commissie van Juristen (ICJ) beschuldigt met name landen zoals Groot-Brittannië en de VS ervan actief de wet te ondermijnen door maatregelen uit te vaardigen om het terrorisme te bestrijden.

De ICJ is in 1952 in Geneve opgericht en vertegenwoordigt de belangrijkste rechtsstelsels ter wereld. Zij heeft afdelingen in 82 landen. In Nederland is dat de NJCM, het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten in Leiden.

Het rapport stelt dat het onvermogen van de staat om hun wettelijke plichten na te komen een gevaarlijke situatie creeërt waarin terrorisme en de angst voor terrorisme de basisprincipes van de internationale mensenrechten ondermijnen.

“Veel maatregelen die geïntroduceerd zijn, waren illegaal en contraproductief. De staten die na de Tweede Wereldoorlog de macht uitoefenen zijn goed uitgerust om aan de huidige bedreigingen weerstand te bieden.

Arthur Chaskelson, namens de ICJ: “Gedurende dit onderzoek zijn we geschokt door de schade die in de afgelopen zeven jaar is aangericht door de excessieve en misplaatste anti-terreur maatregelen in een groot aantal landen in de wereld. Veel regeringen, die de lessen van de geschiedenis vergeten zijn, hebben overhaast antwoorden geformuleerd op het terrorisme, antwoorden die beproefde waarden onder druk zetten en mensenrechten geschonden hebben.”

De woordvoeder van het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken: “De regering is duidelijk geweest dat waar totale bewaking, of waar het verzamelen van persoonsgegevens een impact heeft op de privacy van de burger, dit alleen gebruikt wordt als het noodzakelijk en proportioneel is.

Het belangrijkste is dat er een evenwicht bestaat tussen privacy, bescherming en uitwisseling van persoonlijke gegevens.”