Secten huilen uit aan de schouder van een professor aan de Universiteit van Syracuse. Dit kopt een belangrijk Bulgaars weekblad in het vuur van een verhitte mediacampagne die woedt om een werkbijeenkomst over godsdienstige onverdraagzaamheid die gehouden is, in het hotel ‘Moskva’ te Sofia.

Deze werkbijeenkomst werd in Bulgarije georganiseerd van 14-16 januari door het Bulgaarse ‘Helsinki-Comité’. Dit had echter tot gevolg dat de godsdienstige haat in de Bulgaarse pers opnieuw oplaaide.
In zijn publicatie van 16 januari pakt het blad ‘168 uur’ professor Theodor Orlin van het Utica College van de Universiteit van Syracuse (New York) aan. ‘168 uur’ beschuldigt Orlin van pogingen om de Bulgaarse grenzen open te breken voor Amerikaanse secten en godsdienstige bewegingen. Het hotel waar de bijeenkomst plaats zou vinden werd vorige week door een aantal nieuwsbladen beschreven als ‘een nest van secten en godsdienstige bewegingen’.
In een ander artikel benadrukt het Bulgaarse tijdschrift dat de Amerikaanse ambassadeur Montgomery in een aparte zet ‘waarschijnlijk verband houdend met de werkbijeenkomst’ de Bulgaarse premier Renata Indjova bezocht heeft en haar heeft gevraagd om buitenlandse predikanten en zendelingen in Bulgarije toe te laten.

In de morgenzitting van 14 januari leverde professor Orlin felle kritiek op artikel 133a dat in februari 1994 aan de Wet op Personen en het Gezin was toegevoegd. Hij noemde het een belangrijke slag dat aan de godsdienstvrijheid van Bulgarije was toegebracht.
Sinds de wet op 21 februari 1994 in werking trad konden 39 godsdienstige gemeenschappen en instellingen zich niet laten registreren. Hierdoor werd hun de toestemming voor legale activiteiten onthouden.
Professor Orlin voerde een vurig pleidooi om hun onvoorwaardelijk en onverwijld toestemming te geven om te functioneren.

Hij citeerde met eigen woorden de Amerikaanse jurist Oliver Wendell Holmes: ‘Een vrije markt van ideeën, inclusief overtuigingen en godsdiensten moet toegelaten worden om te bloeien zonder de onredelijke en onnodige beperkingen van de staat: anders gaan democratie en mensenrechten ter ziele’

Na de rede van professor Orlin, die gewijd was aan de verhouding tussen kerk en staat, ontstond er een levendige discussie tussen afgevaardigden van Bulgaarse godsdienstige minderheidsgroeperingen en Christo Mattanov, de directeur van het Directoraat voor Religieuze Zaken.
Tijdens de hele discussie bleef hij om de zaak heendraaien. Toen hem werd gevraagd naar de redenen waarom hij de erkenning van 39 religieuze instellingen had ingetrokken antwoordde hij: ‘Ik pas slechts de wet toe, en volgens de wet behoef ik mijn besluiten aan de aanvrager niet te rechtvaardigen. Als u de wet slecht vindt, moet u de wetgever aanspreken, en niet mij’

In een vraaggesprek met ‘Mensenrechten zonder Grenzen’ verklaarde Theodor Angelov, voorzitter van de Baptistenunie van Bulgarije, dat sinds de inwerkingtreding van wet 133a alle niet-orthodoxe godsdiensten het mikpunt van de pers geworden zijn. ‘Wij worden ervan beschuldigd drugs aan jonge mensen te geven en hen aan te zetten tot zelfmoord, gezinnen te ontwrichten en ongehoorzaamheid aan ouders aan te moedigen. Sinds februari is zulke laster dagelijkse kost voor ons. Maar wij hebben tientallen jaren lijden door het communisme overleefd, en zullen ook de onverdraagzaamheidscampagnes van het post-communistische tijdperk overleven’

De middagzitting was gewijd aan de Europese maatstaven betreffende godsdienstvrijheid. Er werden toespraken gehouden door Borislav Petranov, doctoraal-assistent aan de Universiteit van Oxford, en door Alain Garay, advocaat te Parijs.
Alain Garay benadrukte dat als lid van de ‘Club van Europa’ en medeondertekenaar van internationale lichamen Bulgarije verplicht was de mensenrechten en de godsdienstvrijheid te eerbiedigen. Zijn interventie riep een golf van protest op van de Bulgaarse kant. Hij werd zelfs beledigd door de directeur van de Faculteit Rechten van de Universiteit van Sofia. Een hysterische vrouw riep, dat hij met een ‘Kalashnikov’ behoorde neergeschoten te worden.

Tijdens de zitting van 15 januari hield professor Eileen Barker van de Londense School voor Economie, waarin een Brits inlichtingennetwerk betreffende religieuze bewegingen gevestigd is, een rede. Het thema was: ‘Het ontoelaatbare toelaten? Een sociologisch Perspectief van Nieuwe Religieuze Bewegingen en Grenzen’.
Emil Cohen, lid van het Bulgaarse ‘Helsinki-Comité’ sprak over zijn project ‘Burgers voor Godsdienstige Verdraagzaamheid. Professor Gianfranco Rossi, secretaris-generaal van de Internationale Associatie voor Godsdienstvrijheid hield een exposé over de rol van de NGO’s in de bescherming van godsdienstvrijheid.
‘Als de staten zwijgen, moeten de NGO’s hun mond open doen’, zei hij. Hij nodigde de NGO’s ook uit om de burgerbevolking op te voeden tot verdraagzaamheid, en elke vorm van godsdienstig of filosofisch extremisme te bestrijden, opdat er een klimaat van rechtvaardigheid en vrede opgebouwd zou worden.