Wie wordt er graag belogen? Niemand natuurlijk. Maar als mediaconsumenten zijn we er aan gewend geraakt dat een deel van het dagelijkse nieuws gelogen is. Slechts weinig valse meldingen worden achteraf gecorrigeerd.
Gezien de verbeten concurrentiestrijd om de hoogte van de oplagen, is de stimulans groot om sensationele meldingen die nergens op gebaseerd zijn, maar ook leugens en legenden, via de media te verbreiden.(….)


In onze tijd van  massacommunicatie, waarin tienduizenden kranten en tijdschriften verschijnen en radio- en televisiezenders met elkaar moeten concurreren en naar nieuwtjes jagen, beleven medialeugens en verzinsels een nieuwe bloeitijd. Het waarheidsgehalte speelt een steeds kleinere rol.
Wat telt is niet de waarheid, maar datgene wat de meeste mensen voor waarheid houden, dat is een leidraad voor vele journalisten geworden.

‘So lügen Journalisten’, van de Duitse journalist Udo Ulfkotte is een overzichtswerk van de meest spraakmakende missers van de journalistiek.
Het boek bevat geen beschrijving van de grote mediakartels in de wereld die hun sinistere macht over de menselijke geest uitoefenen, nee, het is een beschrijving van de werkwijze van gewone journalisten op de werkvloer, die keer op keer een loopje nemen met de feiten en dus de waarheid geweld aandoen. Journalisten die om wat voor reden dan ook, in de val gelokt worden, zich bij de neus laten nemen, zich laten inpakken door regeringen en het bedrijfsleven, maar ook journalisten die gewoonweg nieuws manipuleren of nieuwtjes uit hun duim zuigen.
Het boek bevestigt dat wat er zich heden ten dage in de hoofden van mensen bevindt, vaak helemaal niet meer de werkelijkheid bevat, maar een door de media construeerde werkelijkheid. De media en dus de journalistiek is hoofdschuldige hieraan, aldus Ulfkotte.

Televisiezenders als CNN blijken een vertekende waarheid te verspreiden. CNN is in een aantal gevallen te beschouwen als de propagandatak van de Amerikaanse regering.
Slachtpartijen en bloedbaden elders in de wereld die nooit in het nieuws komen, omdat de Verenigde Staten en de door hen gesteunde dictators, Amerikaanse oliebedrijven, multinationals en grondstoffenkartels daar politiek geen belang bij hebben. Journalisten kunnen ten slotte ook niet overal in de wereld aanwezig zijn. Regeringen liegen per definitie en hun verklaringen moeten ten alle tijde met groot wantrouwen ter kennis worden genomen. Tijdens de Joegoslavië oorlog liepen de propagandamachines aan alle kanten op volle toeren.

Udo Ulfkotte, journalist van de Frankfurter Allgemeine Zeitung en auteur van onder meer een boek over de Duitse geheime dienst, prikt in zijn werk een groot aantal mediamythes door en stelt wanpraktijken aan de kaak. Het is een litanie van journalistiek falen.
Pure verzinsels en geruchten die voor waar worden gepresenteerd, uitspraken van beroemde persoonlijkheden, die de desbetreffende personen nooit op die manier hebben gezegd. Maar ook interviews die nooit hebben plaatsgevonden, het manipuleren van fotomateriaal, journalisten die zich laten omkopen of fêteren door het bedrijfsleven, staaltjes van ‘Newspeak’ in de media, misbruik van statistieken, plagiaat, allemaal voorbeelden die dagelijks in alle landen plaatsvinden, zowel in de zg. kwaliteitspers als in de boulevardpers. En dit zijn nog maar de ‘gebruikelijke’ incidenten. Ulfkotte’s boek bevat een groot arsenaal van stuitende voorbeelden.

Met name grote hulpverleningsorganisaties en milieubewegingen en hun sympathisanten binnen de media blijken meesters in het bespelen van de publieke opinie.
Met bedrog, misleiding, tranentrekkende misstanden en angstwekkende doomday scenario’s weten deze organisaties miljoenen euro’s binnen te slepen. Zij speculeren op de naïviteit, de angst en de goedgeefsheid van honderdduizenden donateurs. Dat niet altijd het geld op de juiste plaats aankomt, toont Ulfkotte aan. Veel geld blijft ergens aan de strijkstok hangen of wordt niet gebruikt voor het doel waarvoor het ingezameld is. Het Foster Parents Plan dat in het recente verleden in opspraak kwam, is zo’n voorbeeld.

Veel van deze schaduwpraktijken komen nooit in de pers. In het geval van sommige hulpverleningsorganisaties: geld verdwijnt in de zakken van dictators of wordt gebruikt voor corruptiepraktijken. Ook schaft het ontvangende land er wapens voor aan.

Mengistu, de voormalige marxistische dictator van Ethiopië creëerde  welbewust een hongersnood om het westen tot ruimhartige voedsel- en andere hulp te bewegen. Hulp die om  politieke redenen nauwelijks bij de bevolking is aangekomen.
Vier jaar geleden was er sprake van een hongersnood in het land. Het jaar daarvoor beleefde Ethiopië een recordopbrengst aan graan. Dat graan werd grotendeels naar het buitenland verkocht en van de opbrengst werden wapens uit Israël en de voormalige Oostbloklanden aangeschaft, die werden ingezet tegen de eigen bevolking.
Daarover heeft nooit iets over in de internationale pers gestaan. Iets soortgelijks gebeurde in Soedan en Kenia. Deze corrupte landen houden welbewust de armoede in stand, want ze weten dat ze daarmee makkelijker geld kunnen lospeuteren van het westen.

Veel aandacht ook aan allerlei milieuproblemen, die alleen problemen zijn voor die organisaties die daar het meest profijt van trekken of daarmee constant media-aandacht op zichzelf richten.

In de jaren tachtig zou er sprake geweest zijn van het massaal sterven van de Duitse wouden. De berichtgeving hieromtrent leidde tot een complete massahysterie.
Ook in het buurland Frankrijk sloegen de stoppen door: men sprak over ‘le waldsterben’. Uiteindelijk bleek er nauwelijks wat aan de hand te zijn geweest. De oorzaak bleek niet zozeer de zure regen te zijn als wel een schadelijke kever die zich snel voortplantte en het speciaal gemunt had op de wortels van de bomen.

In de jaren negentig was er een nieuw item: het ozongat, dat tot klimatologische catastrofes zou leiden. Inmiddels is deze hype grotendeels weggeëbd. Wetenschappers blijken over het algemeen niet erg bezorgd. Momenteel beleven we sinds enkele jaren weer een nieuwe hype: het broeikaseffect.
Inmiddels is ook deze hype in ieder geval over zijn hoogtepunt heen. In alle gevallen liepen de media slaafs achter de milieugoeroes van onder meer Greenpeace en hun doomsday scenario’s aan.

Een paar hoofdstukken wijdt Ulfkotte aan de wanpraktijken van Greenpeace. Iedere keer blijkt Greenpeace de publieke opinie voor het lapje te houden, zoals in het geval van de Brent Spar. “Het doel van deze actie was het creëren van een mediaspektakel dat alleen gericht was op eigenbelang. Er moest meer geld binnenkomen, want de inkomsten stagneerden. De lopende kosten konden niet meer opgebracht worden”.
Praktisch de gehele pers was op de hand van Greenpeace. Achteraf bleek dat Greenpeace de publieke opinie inzake Brent Spar grovelijks misleidt heeft.
Ulfkotte’s gedetailleerde verslag leest als een thriller. Je mond valt er van open als je leest hoe Greenpeace de meeste journalisten heeft ingepakt.

Jaren later was Greenpeace een van de instigators van een actie tegen het Shellconcern in Nigeria, naar aanleiding van de executie van een politiek activist. Deze eenzijdige actie heeft niet alleen Shell veel kwaad gedaan, maar de media hebben verhalen over een enorme milieuramp in Nigeria rondgestrooid, die na ter plekke door diverse journalisten te zijn gecheckt, volkomen uit de lucht waren gegrepen.
Hoe de vork werkelijk in de steel zat, daarin was geen enkele journalist geïnteresseerd. De VPRO toonde dit in een reportage over Shell op 2 mei 1999 overtuigend aan.

Tot op de dag van vandaag is Greenpeace voor zijn acties tegen Shell in Nigeria nooit ter verantwoording voor geroepen. Alle miskleunen van Greenpeace lopen meestal met een sisser af. Om de bekende redenen.