De activiteiten van de vrijwel onbekende roomse beweging van Neokatechumenaten (NK) nemen in Nederland toe. Momenteel zijn leden van de beweging actief in diverse buitenwijken van Amsterdam. Dit meldt de Britse auteur Gordon Urquhart die diverse roomse bewegingen de afgelopen decennia op de voet heeft gevolgd.

De roomse beweging van Neokatechumenaten is in een aantal landen niet erg geliefd. In het Engelse bisdom Clifton mag de organisa­tie sinds 1994 geen leden meer werven of een eigen mis vieren. De beschuldiging luidt dat de NK secte-achtige wervings­me­thoden er op na houden.
Hoewel de paus de beweging volledig steunt, zijn de bisschoppen in Engeland een andere mening toegedaan. Zij zien de activiteiten van de Neokatechumenaten, die opereert als een autonome beweging binnen de kerk, als een bedreiging.
Ook het Britse Rooms-katholieke blad ‘Catholic Herald’ is niet van de Neokatechumena­ten gediend. Terloops noemt de krant nog twee andere roomse bewegingen (Focolare en Opus Dei) die eveneens steun hebben van de paus, maar door de plaatselijke bisschoppen liever uit de kerk worden geweerd en het liefst zouden willen verbieden.

De organisatie van de Neokatechumenaten is in 1964 in Madrid opgericht door Kiko Arguello en Carmen Hernandez. Sinds 1968 bevindt zich het hoofdkwartier in Rome. De Neokatechumenaten, die ongeveer een miljoen leden tellen, zijn wereldwijd actief met name in Oost-Europa.

Arguello wordt binnen de beweging als een god aanbeden. In rondzendbrieven wordt hij beschreven als ‘een apostel’ die ‘de weg’ aangeeft die de leden moeten gaan. Ook ontvangt hij regelmatig visioenen. Zijn zelf gecomponeerde liedjes worden binnen de beweging wereldwijd gezongen. De Neokatechumenaten willen de kerk ‘van binnen weer opbouwen’. Sleutelbegrippen zijn ‘het glorierijke Kruis’ en ‘dienaren van Jahweh’.
Arguello vindt dat kerkleden na hun doop een aantal initiatieri­tes moeten doorlopen. Dit alles komt overeen met het sectematige karakter van de beweging die strikt hiërarchisch is opgebouwd. De organisatie die als parallelle machtsstructuur binnen en naast de kerk is opgebouwd wil alle vormen van ‘theologisch liberalis­me’ de kop indrukken. Het doel is integrisme, dat wil zeggen, de wereld de waarheid van het (roomse) evangelie te laten zien. “De paus kan zich vergissen, maar Kiko Arguello nooit, omdat hij het charisma heeft”, is een van de kreten binnen de Neokatechumena­ten.
Desondanks wordt Arguello volledig door Joseph Ratzinger, hoofd van de Vaticaanse Congregatie van de Geloofsleer, gesteund.

Kenmerkend voor extreem orthodoxe Roomse bewegingen is hun anti-democratisch conservatisme, hun fanatiek messianisme, hun militant anti-intellectualisme en hun compromisloos universalis­me. Ze willen een politiek verenigd Rooms Europa oprichten en laten zich gaarne gebruiken als de stoottroepen van de paus. Over geld wordt altijd zeer mysterieus gedaan.
Nadrukkelijk maken de Neokatechumenaten gebruik van rites en een ‘geheime leer’, van geheimhoudings- en zwijgplichten. Zij pretenderen dat zij leden iets aan kunnen bieden waar de kerk in faalt. Volgens Urquhart maakt de beweging zich ook schuldig aan het misbruik van medicijnen die tegen ‘afvalligen en dwalers’ worden gebruikt om ze weer op het goede pad te krijgen.

Halverwege de jaren tachtig waren de Neokatechumenaten zeer actief in Duitsland. Hun programma was toen voornamelijk gericht op sociale hulp en katechetisch onderwijs voor gezinnen met jonge kinderen en voor in Duitsland wonende Italiaanse gastarbeiders.

In 1980 vond er een Europese samenkomst plaats van de leiders van de Neokatechumenaten. In ons land kan de organisatie rekenen op steun van bisschop Bomers van Haarlem. De beweging richt zich met de ledenwerving voornamelijk op de hogere regionen van de samenleving. Met name artsen, ambtenaren, professoren en zakenmensen worden benaderd. Leden moeten bij opname een persoonlijke eed op de paus afleggen en ‘volkomen trouw aan Petrus’ beloven.

Maar ook de jeugd is goed vertegenwoordigd in de beweging. In 1991 organiseerden de Neokatechumenaten een wereldjongerendag in Polen. Maar liefst 50.000 belangstellenden kwamen naar de happening. Ook op de jaarlijkse congressen in Italië komen tienduizen­den opdagen. Volgens Urquhart moeten deze roomse secten goed in de gaten gehouden worden.