De internationale belangstelling voor de samenwerking van Rusland met Iran is de laatste jaren snel toegenomen. Aldus Ali A. Jalali, hoofd van de zogenaamde Farsi Service van de ‘Voice of America’ in Washington D.C., U.S.A. Hij is een gewezen kolonel van het Afghaanse leger, die heeft gestudeerd in Engeland, de U.S.A. en Rusland.


In de herfst van 2000 heeft Moskou wapenleveranties en technologische samenwerking met Teheran hervat. Na een bezoek van president Khatami aan Moskou hebben de Russen op 2 oktober 2001 een overeenkomst getekend, waarin staat dat ze voor $ 300 miljoen per jaar conventionele wapens aan Iran zullen leveren. Niet dat Poetin en Khatami het over alles eens zijn, maar ze hebben voldoende gemeenschappelijke belangen. Beiden vrezen een toename van de invloed van de U.S.A. in hun landen. Aldus Ali A. Jalali.

Sinds de revolutie van 1979 in Iran, heeft Teheran een koers gevolgd van afstand bewaren; geen contacten met Oost of West. Maar in 1986 maakte de regering een afspraak met Moskou op economisch gebied, om hulp van de Russen aan Irak minder aantrekkelijk te maken. In 1989 plaatste Teheran een grote opdracht voor wapenleveranties in Moskou (ondertekend door premier Rafsanjani). Beide landen zeggen nu voorstanders te zijn van een ‘multipolar international order’, tegenover de ‘monopolarity’ van de U.S.A.
Rusland heeft met wantrouwen gekeken naar de uitbreiding van de NAVO in Oostelijke en Zuidoostelijke richting, waar volgens het Kremlin het hart van Europa is. Dit werd onder woorden gebracht door de partij van de ‘Eurasianists’ zowel als de nationalisten en communisten in de Doema in Moskou (het parlement), waar president Poetin achter staat. Aldus Ali. A. Jalali.

Zij beschouwen Iran als waardevolle bondgenoot.
Iran is internationaal geïsoleerd geworden door haar slechte relaties met de Westelijke wereld en dus ingenomen met de belangstelling van de Russen, die op hun beurt hopen dat Iran zal ophouden de oproerige Moslimrepublieken in Rusland te steunen (Tsjetsjenië en Daghestan).
Moskou heeft Teheran nucleaire reactors geleverd en moderne technologische kennis, die Iran nergens anders heeft kunnen lospeuteren.

De samenwerking heeft geleid tot het beëindigen van de binnenlandse oorlog in Tajikistan, waar de regering door Moskou werd gesteund en de even sterke oppositie (‘United Tajik Opposition’) door Teheran. Nu heerst daar vrede en Iran doet er goede zaken.
Op de lange duur kan er echter een conflict ontstaan over de Kaspische Zee, waar Rusland en Iran gelijke rechten op menen te hebben. Verder zijn er energieproblemen en waar mogen pijpleidingen worden aangelegd voor het vervoer van olie, gas, water, enz. Rusland heeft internationale belangen, maar Iran heeft regionale interesses. Het beperkt de mate van samenwerking en bespiegelingen over de toekomst.

Daarom hebben Rusland en Iran ook verschillend gereageerd op de oproep van Washington, het internationale terrorisme te gaan bestrijden, sinds de ramp van 11 september 2001. Ze zijn tegen militaire interventie in brandhaarden van oproer en revoluties, tenzij de organisatie van de Verenigde Naties de opdracht geeft, zeggen ze aarzelend: “Iran is bang van Israël; Rusland niet.” Ieder heeft zo zijn eigen belangen. Iran is nog bezig met zichzelf verder te ontwikkelen. Dat is ‘self-reliance’.

De Russen hebben Iran geholpen fabrieken te bouwen, waar T-72S tanks en BMP-2 gevechtswagens (voor de infanterie) worden gemaakt.
Iran maakt zich zorgen over eventuele Amerikaanse aanvallen op haar bases voor geleide projectielen, haar nucleaire krachtcentrales en fabrieken voor chemische en biologische wapens! Daarom heeft Teheran Moskou gevraagd om nieuwe helikopters voor het leger en S-300 MPU anti-raket wapens.
Het wil meer Su-27 en MiG-29 vliegtuigen hebben, maar ook onderzeeboten.
Er werken 780 Russische specialisten in Iran aan het bouwen van elektrische centrales met atoomaandrijving.